Zatišje pred novim viharjem in iransko kuhanje ameriške žabe: Skozi Hormuz res teče že več nafte, a kako in zakaj?

O tem, kaj se trenutno dogaja v Hormuški ožini obstaja veliko kontradktornih napovedi. Po eni strani so zahodni mediji polni sporočil o tem, kako se je število tankerjev, ki so se prebili skozi ožino povečalo. In to se nato interpretira kot »uspeh« ZDA.

Hkrati pa dobivamo informacije o vedno novih tankerjih, ki so bili napadeni – ker niso spoštovali ukazov Irana.

Kaj se torej dogaja?

Da, skozi ožino v zadnjem času teče več nafte. In znan je tudi razlog, zakaj bi Iranu to lahko ustrezalo.

Da se bo to zgodilo, smo predvidevali in sedaj Trita Parsi opozarja na ocene, ki temu pritrjujejo.

Michelle Brohard, vodja oddelka za politiko in geopolitična tveganja pri podjetju Kpler, je v nedavnem pogovoru z energetskim analitikom Roryjem Johnstonom (@commoditycontext) izrazila domnevo, da je razlog za večji pretok surove nafte skozi Hormuško ožino morda v tem, da nekatere države Iranu plačujejo dajatve – morda celo do 20 % vrednosti vsakega tovora.

»Ne morem potrditi, ali to drži, vendar sem neposredno od iranske strani slišal, da so nekatere države iz Sveta za sodelovanje v Zalivu (GCC) z Iranom sklenile dogovore, ki omogočajo izvoz njihove nafte, in da je to glavni razlog za povečan promet – in ne vojaška prizadevanja Trumpove administracije. »Karkoli že teče skozi ožino, teče zato, ker to dovolimo,« so mi dejali.

Iranske navedbe bi lahko zavrnili kot obupan poskus uveljavljanja nadzora nad razmerami, ki na prvi pogled delujejo v nasprotju z iranskimi interesi.

Yes, more oil is flowing through the Strait. And here’s why Iran may want it that way Michelle Brohard, head of policy and geopolitical risk at Kpler, speculated in a recent interview with energy analyst Rory Johnston (@commoditycontext) that the reason why more crude is getting through the Strait of Hormuz may be because some countries are paying Iran a toll, possibly up to 20% of the value of each cargo. I cannot verify whether this is true or not, but I have heard directly from the Iranian side that certain countries in the GCC have struck deals with Iran to allow their oil to get out, and that this is the main reason why more traffic is flowing rather than the Trump administration’s military efforts. “Whatever flows through the Strait, it’s because we are allowing it to flow,” I have been told. One can dismiss the Iranian account as a desperate effort to claim control over a situation that, on the surface, is moving against Iranian interests. But there may also be a logic that explains why Iran would not only allow more oil to flow, but also a narrative in the West that claims Tehran has lost the battle over the Strait. Full analysis on Substack: https://t.co/v1j7VDG4I2

— Trita Parsi (@tparsi) October 4, 2026

Vendar pa morda obstaja logika, ki pojasnjuje, zakaj bi Iran ne le dovolil večji pretok nafte, temveč tudi dopustil širjenje zahodne pripovedi, češ da je Teheran izgubil bitko za nadzor nad ožino,« je prepričan znani ameriški analitik iranskih korenin.

»Kot v intervjuju potrjuje Brohardova, so trenutne razmere v ožini nevzdržne. Kot mi je zaupal pripadnik ameriških oboroženih sil v regiji, so stroški ameriškega spremstva ogromni in preprosto nevzdržni. Ne glede na to, kakšne stroške so ZDA nosile za zagotavljanje varnosti nafte iz Perzijskega zaliva pred vojno, so ti zdaj drastično višji – čeprav ZDA same te nafte ne kupujejo. Kupuje jo Kitajska.

ZDA torej niso le subvencionirale kitajskega uvoza nafte pred vojno, temveč so se te subvencije zaradi vojne še večkratno povečale.

Prav tako je za države Sveta za sodelovanje v Zalivu (GCC) nevzdržno, da še naprej »plačujejo« Iranu. To počnejo, ker regija pričakuje začetek tretjega kroga vojne v prihodnjih tednih, zato morajo pred ponovnim izbruhom sovražnosti iz Perzijskega zaliva prepeljati čim več nafte.

Seveda bi Iranu zagotovo koristilo, če bi dovolil pretok večje količine nafte in za to zaračunal visoko pristojbino, zlasti ob zavedanju, kako močno je Trumpova blokada prizadela iransko gospodarstvo.

Vendar to verjetno ni celotna zgodba. Teheran bo verjetno – bodisi neposredno bodisi prek ene od svojih partnerskih organizacij – prehitel Trumpa in sam sprožil tretji krog vojne. Teheran je Trumpu že odvzel možnost nadzora nad geografijo vojne. Morda si bo prizadeval, da bi mu odvzel tudi nadzor nad časovnim potekom.

Cilj začetnega napada bo verjetno šokirati energetske trge, morda z namenom, da bi v Beli hiši odpravili kakršno koli prepričanje, da je mogoče izpodbijati iransko prevlado pri stopnjevanju konflikta.

Za dosego tega šoka in drastičen dvig cen nafte je za Irance pravzaprav koristna pripoved, da je ožina že odprta in da je Teheran izgubil bitko za to pomorsko pot.

Bolj ko se uveljavlja zamisel o odprti ožini, večji šok bo povzročil Teheran, če jo bo nenadoma in drastično zaprl.

naftairan.jpg

Žal po moji oceni vse gravitacijske sile trenutno potiskajo razmere proti zaostrovanju in tretjemu krogu vojne. Kot sva s Tomom Pickeringom zapisala že danes, je diplomatsko umirjanje razmer, ki bi pomagalo preprečiti to vojno, mogoče doseči le, če se bo Peking odločil posredovati,« ocenjuje Parsi.

Oil flows in the Strait of Hormuz have sharply rebounded: Persian Gulf crude oil exports surpassed 14 million barrels per day last week for the first time since the Iran War began on February 28th. This marks an over +210% increase from the ~4.5 million barrels per day low seen in March. As a result, the 4-week average is up to 14 million barrels per day, the highest level in 6 months. Persian Gulf crude oil exports have now recovered to ~80% of their pre-war levels. This comes as the US military has increasingly secured the Strait of Hormuz and established a two-way shipping corridor along the coast of Oman, allowing oil convoys to resume through the waterway. Meanwhile, refined fuel shipments, including gasoline, diesel and jet fuel, remain at only around 50% of pre-war levels, as these products are more expensive to transport than crude oil and some refineries in the Persian Gulf that were damaged during the early stages of the war have also yet to fully resume operations. Oil flows are coming back, but the fuel market is still under intense pressure.

— The Kobeissi Letter (@KobeissiLetter) October 4, 2026

Kot opozarjajo nekateri drugi analitiki, pa bi v ozadju lahko šlo tudi za bolj dolgoročno iransko strategijo.

Iran najverjetneje izvaja strategijo »kuhanja žabe«.

Kaj to pomeni?

Strategija »kuhanja žabe« je pristop, katerega cilj je uničiti državo, subjekt ali posameznika, ne da bi ti to opazili; med samim procesom uničevanja se ne počutijo ogrožene – prav nasprotno, uživajo v občutku popolne varnosti.

Iran z metodo »kuhanja žabe« spodkopava ameriško gospodarstvo in ga izriva iz enačbe mednarodnih konfliktov, saj na eni strani ustvarja občutek varnosti, na drugi pa zmanjšuje ameriške vojaške in gospodarske zmogljivosti.

Pri izvajanju te strategije pa uporablja prav Hormuško ožino.

Last year, 72 tankers crossed the Strait of Hormuz on October 4. This year, 2 tankers crossed on October 4. CONTRARY TO PRES. TRUMP'S MUSINGS, THE STRAIT IS, FOR ALL PRACTICAL PURPOSES, CLOSED. https://t.co/3wmTtQZD3x

— Steve Hanke (@steve_hanke) October 5, 2026

Kako?

Iran ne blokira povsem pretoka nafte skozi Hormuško ožino; dovoljuje prehod približno tretjine oziroma 25 do 30 odstotkov količine, ki je tekla pred vojno. Čeprav je Iran sposoben pretok zmanjšati na ničlo, tega ne stori zaradi več dejavnikov.

Prvič: Obstaja dogovor med Iranom, Savdsko Arabijo in Indijo o prevozu njune nafte skozi Hormuško ožino. V primeru Savdske Arabije gre za ureditev po krizi v Rdečem morju z Jemnom, v primeru Indije pa za dvostranski sporazum z vlado premierja Modija, v katerem se je Iran zavezal, da ne bo zaračunaval pristojbin. Povedano drugače – Iran je pomagal Jemnu, da so zaprli pot za iransko nafto skozi Rdeče morje in sedaj morajo Savdijci Iranu plačevati velike denarje, da lahko nafto prepeljejo skozi Hormuško ožino. V tej igri imajo svoj delež zelo verjetno tudi Hutijevci.

Količina savdske nafte, ki gre skozi ožino, ni več takšna kot pred vojno; po poročilih znaša približno 2,5 milijona sodčkov na dan, cilj pa je preprečiti eksplozivno rast cen nafte in njene posledice za svetovno gospodarstvo.

Drugič: Naftni tankerji zahodnih držav skozi ožino ne plujejo – njihov pretok je ničeln –, saj gre za države, ki so po mnenju iranske Revolucionarne garde (IRGC) zaveznice v ameriški agresiji.

To je nekatere evropske države, na primer Francijo, spodbudilo k napovedi zaščite za nafto iz savdskega pristanišča Janbu, ki po motnjah v Hormuški ožini velja za ključni vir nafte.

Tretjič: Večina tankerjev, ki so pred vojno pluli skozi to območje – nekateri iz ZAE, Kitajske, Azije in drugih držav – plačuje pristojbine za prehod. Seveda tega ne počnejo vsi; tisti, ki zavrnejo plačilo pristojbin za prehod po iranski poti in se raje odločijo za ameriško pot, so takoj tarča napadov, pri čemer vsi iranski napadi na ladje v Hormuški ožini sledijo temu vzorcu.

Četrtič: Nekatere ladje iz Rusije, Pakistana, Turčije, Indije in Kitajske so od iranske revolucionarne garde (IRGC) pridobile dovoljenje za prehod. Merila za izbor teh ladij ostajajo neznana, vendar takšna praksa sodi v okvir splošne politike Irana, ki trenutno nadzoruje ožino in na njej prevladuje.

Posledica te politike je, da se je obseg pretoka nafte zmanjšal z 20 milijonov sodčkov na dan pred vojno na trenutnih 5 do 7 milijonov sodčkov na dan.

Prav to ohranja cene nafte blizu kritične točke, torej nad varno mejo okoli 100 do 110 dolarjev za sodček. Odločitev o morebitnem drastičnem skoku cen je izključno v rokah Irana; če bi iranska elita – uradniki, voditelji in generali – želela omajati svetovno gospodarstvo, bi to zlahka storila tako, da bi obseg pretoka zmanjšala na nič odstotkov ...

اللي بيحصل في مضيق هرمز دلوقتي إيران بتطبق سياسة الضفدع المغلي يعني إيه؟ حالة الضفدع المغلي هي سياسة تستهدف تدمير دولة أو جهة أو شخص بدون أن يشعر، وطوال فترة التدمير بيكون مش حاسس أنه في خطر ، وبالعكس من ذلك بيكون عنده شعور تام بالأمان.. إيران بتدمر الاقتصاد الأمريكي عن طريق الضفدع المغلي، وبتخرجه من معادلات الصراع الدولي عن طريق إشعاره بالأمان من جهة وبخفض قدراته العسكرية والاقتصادية من جهة. وهي تستعمل مضيق هرمز في تطبيق هذه السياسة إزاي؟ إيران ما بتمنعش تماما مرور النفط من مضيق هرمز ،هي تسمح بالثلث تقريبا، يعني حوالي من 25% إلى 30% من معدل مرور النفط السابق قبل الحرب هو الذي يمر فقط، لكن في مقدور #ايران الوصول بنسبة المرور إلى 0%، لكنها لا تطبق ذلك لعده عوامل هاشرحها لحضراتكم أولا: فيه اتفاق بين إيران مع السعودية والهند بمرور نفطهم من مضيق هرمز، الأولى بعد أزمتها في البحر الأحمر مع اليمن والثانية باتفاق ثنائي مع حكومة مودي تلتزم فيه إيران بعدم تقاضي رسوم. نسبة مرور النفط السعودي ليست هي التي كانت قبل الحرب وفقا للتقارير حوالي 2.5 مليون برميل يوميا، بهدف عدم الوصول إلى إلى انفجار أسعار النفط وتأثير ذلك على الاقتصاد الدولي. ثانيا: السفن النفطية التابعة للدول الغربية لا تمر ونسبة مرورها 0% لأنها دول مشتركة مع العدوان الأمريكي وفقا لأوامر الحرس، وهذا دفع بعض الدول الأوروبية لإعلان حمايتهم لنفط ميناء ينبع السعودي مثل فرنسا، باعتباره مورد النفط الأساسي بعد تعطل مضيق هرمز. ثالثا: أغلب السفن النفطية التي كانت تمر قبل الحرب منها بعض سفن الإمارات والصين وآسيا..وغيرهم تدفع رسوم مقابل المرور، وطبعا مش كلهم بيعملوا ده، ولذلك الذي يرفض دفع الرسوم بالمرور من الممر الإيراني ويلجأ للممر الأمريكي يتم ضربه فورا وكل حوادث ضرب إيران للسفن بمضيق هرمز تكون على هذه الشاكلة. رابعا: بعض السفن التابعة لروسيا وباكستان وتركيا والهند والصين واخذة تصريح من الحرس بالمرور، والمعايير الانتقائية التي يتم اختيار هذه السفن بناء عليها ما تزال غير معلومة، ولكنها تخضع للسياسة العامة الإيرانية باعتبارها المتحكم والمهيمن الآن على المضيق. نتيجة لهذه السياسة انخفضت نسبة المرور من 20 مليون برميل يوميا قبل الحرب إلى معدل من 5 إلى 7 مليون برميل يوميا الآن. وده اللي محافظ على سعر النفط بمعدل قريب من الانفجار فوق معدل الأمان حوالي من 100 ألى 110 دولار للبرميل، ويكون قرار الانفجار هو إيراني بحت إذا أرادت النخبة الايرانية من مسؤولين وحكام وجنرالات تفجير الاقتصاد الدولي سوف يفعلون ذلك بسهولة عن طريق الوصول بمعدل المرور الى صفر%... تأثير ذلك على الولايات المتحده كارثي، لأنه يخفض نسب الاستهلاك والإنتاج لديهم بالتدريج، ويسحبوا الاحتياطي الاستراتيجي النفطي بتاع الحرب، ويرفع نسب التضخم والأسعار لمستوى لا يتحمله المواطن، والدولة تهبط من قمة الإنتاج إلى معدل متوسط بكامل رضاهم وبدون إعلان حالة الطوارئ، وفي ظل التنافس مع الصين يحدث الفارق لصالح الصين بشكل شاسع وهذا ما نراه الآن.. وهضرب لحضراتكم مثال بسيط فلو كان الإنسان العادي يعيش ب 2000 سعر حراري مثلا ، وإن معدل الخطورة يبدأ من 1000 سعر حراري فأقل، هذا يعني أن الوصول لمعدل أقل من 1000 يعني إشعار الإنسان بالخطورة وبالتالي ياخذ احتياطاته. إيران مش عايزة تحسس الأمريكيين بالخطورة علشان ماياخذوش احتياطاتهم ويصلحوا ، وهو ده جوهر تطبيق سياسة الضفدع المغلي... أنا هخليك تعيش وأخليك تشعر بالأمان ، بس في نفس الوقت القوة بتاعتك زمان راحت ، وده معناه إني ممكن أقدر أسيطر عليك من غير ما اقتلك أو أكون مجرم حرب... أو أساهم بتوحيد الأمريكيين ضدي، أو أخليهم يصلحوا بلدهم وده مش في صالح إيران ولا الصين بشكل عام Image Made With Ai

— سامح عسكر (@sameh_asker) October 3, 2026

Vpliv tega na Združene države Amerike je katastrofalen, saj postopoma zmanjšuje njihovo porabo in proizvodnjo ter jih sili v črpanje strateških naftnih rezerv za potrebe vojne. Hkrati to dviguje inflacijo in cene na raven, ki je za državljane nevzdržna, država pa z vrha proizvodnje zdrsne na povprečno raven – in to z lastnim soglasjem ter brez razglasitve izrednih razmer.

Ob tem se v tekmi s Kitajsko vrzel močno povečuje v korist Kitajske – in prav to spremljamo danes ...

Kot navaja eden od Sameh Asker: »Naj navedem preprost primer: če povprečen človek zaužije 2000 kalorij, kritična meja pa se začne pri 1000 kalorijah ali manj, to pomeni, da padec pod 1000 kalorij zanj predstavlja nevarnost, zato ustrezno ukrepa. Iran ne želi, da bi Američani občutili nevarnost – saj bi sicer sprejeli previdnostne ukrepe in odpravili težave –, kar je bistvo strategije »kuhanja žabe«: pustim te živeti in poskrbim, da se počutiš varnega, a hkrati izgubljaš svojo nekdanjo moč; to pomeni, da te lahko nadzorujem, ne da bi te ubil ali postal vojni zločinec ... ali pa da bi po nepotrebnem združil Američane proti sebi oziroma jim omogočil, da uredijo razmere v svoji državi – kar pa ni v splošnem interesu Irana ali Kitajske.«