Šok nad Zemljo: Zgodil se je manever ruskega vojaškega satelita, ki ga človeštvo v nizki orbiti še ni videlo

Zahodni strokovnjaki so izrazili resno zaskrbljenost glede možnega začetka dejanske »vojne zvezd«, potem ko je ruski vojaški satelit izvedel nenavaden manever približevanja. Rusko plovilo se je namreč nevarno blizu približalo ameriškemu radarskemu satelitu komercialnega operaterja, kar so strokovnjaki za sledenje vesoljskemu prostoru označili za izstopajoč in neobičajen dogodek.

Približevanje ali trčenje?

Ameriško podjetje LeoLabs, ki se ukvarja s sledenjem vesoljskih plovil, je po poročanju medija Axios opozorilo na namerno naravo tega premika.

Ruski »Kozmos-2612« je v enem samem dnevu drastično zmanjšal razdaljo do satelita ICEYE-X36 z več kot 320 kilometrov na vsega nekaj kilometrov.

Podjetje je izjavilo, da manever zahteva neprekinjeno opazovanje, čeprav končni nameni Moskве ostajajo nejasni.

Satélite ruso se acerca a uno utilizado por Ucrania La guerra de Rusia y Ucrania parece haber llegado hasta el espacio. El Cosmos 2612 se acerca gradualmente al "ICEYE-X36", un satélite que utiliza Ucrania en sus estrategias para defenderse de la invasión: https://t.co/bbJoBOpgYf https://t.co/ETGvwDhdHN

— SocAstronomíaCaribe (@Soc_AstroCaribe) October 18, 2026

Znanstveni sodelavec Centra za strateške in mednarodne študije (CSIS) Clayton Swope je to razdaljo v orbitalnem smislu opisal kot »izjemno blizu«. Pentagon in podjetje ICEYE zadeve takrat nista želela podrobneje komentirati.

Analize vesoljskih podatkov, ki so sledile v prihodnjih dneh, so razkrile še bolj dramatične podrobnosti o tem dogodku.

Priznani astrofizik in vesoljski analitik Jonathan McDowell je prek družbenih omrežij opozoril, da gre po njegovem vedenju za sploh prvi primer srečanja dveh aktivnih satelitov v nizki orbiti okoli Zemlje, pri katerem lastnik enega od satelitov ni dal privoljenja za takšen manever. Satelita sta po njegovih navedbah preživela dva dneva v ekstremni bližini.

odatki ameriških vesoljskih sil (US Space Force) so kasneje potrdili, da ameriški satelit sploh ni spreminjal svoje orbite, medtem ko se je ruski satelit po tem obdobju začel umikati in je trenutno oddaljen že več kot 100 kilometrov.

Tak mogło wyglądać z pokładu ICEYE-X36 zbliżenie rosyjskiego Kosmos 2612 na ok. 160 metrów. To symulacja z publicznych danych, w której policzone jest wzajemne położenie satelitów, ich pozycja nad Ziemią, padanie światła Słońca i cała scena wokół. Wrzuciliśmy cały przelot do naszego symulatora, z danymi orbitalnymi z ostatnich trzech tygodni i z naszymi kamerami w roli kamer pokładowych. Na początku rosyjski satelita jest po drugiej stronie Ziemi, kilka tysięcy kilometrów dalej. Kiedy wychodzi zza horyzontu, w każdej kamerze to jeden piksel, może dwa. Potem z każdym manewrem robi się z niego coraz wyraźniejszy kształt, aż w końcu jest kilkaset metrów od @iceye_global i widać na nim każdy detal. Krótko, co się stało. Kosmos 2612 od końca września manewrował tak, żeby wejść na orbitę ICEYE-X36, radarowego satelity firmy, z której zdjęć korzysta Ukraina. Przez wiele godzin krążył wokół niego po ciasnej elipsie, w odległości od kilku kilometrów do kilkuset metrów. W nocy z soboty na niedzielę wykonał manewr, podniósł orbitę i zaczął się oddalać. W mediach krąży dziś liczba 26 metrów, ale to automatyczna prognoza policzona na danych sprzed tego manewru. Z naszych obliczeń najbliżej było prawdopodobnie ok. 160 metrów, przy czym dokładność publicznych danych pozwala tu na rozrzut od kilkudziesięciu do kilkuset metrów. Rosja robiła już takie rzeczy, tylko w niskiej orbicie zwykle na dystansach kilometrów i dziesiątek kilometrów. Kilkaset metrów od komercyjnego satelity, który wspiera stronę trwającej wojny, to coś, do czego trudno znaleźć publicznie znane porównanie. W tym krążeniu jest jeszcze jedna rzecz. Kosmos okrążał ICEYE raz na każde okrążenie Ziemi, czyli co ok. 95 minut, a w tym samym czasie Słońce obiegało ich oboje. W każdej pętli widział więc ICEYE z każdej strony i przy każdym możliwym oświetleniu, od pełnego światła po boczne, przy którym cienie wyciągają geometrię anten. Do rozpoznania optycznego trudno o lepszy układ. Bardzo możliwe też, że przy okazji prowadził rozpoznanie radiowe. Z kilkuset metrów można zbierać charakterystyki sygnałów ICEYE, które przydadzą się do przyszłego zakłócania, albo wręcz to zakłócanie testować. Manewr odejścia, według rekonstrukcji, wypada niemal dokładnie na moment, w którym ICEYE wychodził z cienia Ziemi. Ja w takie przypadki po prostu nie wierzę. Uczciwie: dokładność takich rekonstrukcji i naszych obliczeń to plus minus kilkanaście minut, więc pewności nie mamy. Manewr zrekonstruował z publicznych danych @AdamCohen8, inżynier w @USSpaceForce, w swojej prywatnej analizie. U nas wychodzi ten sam obraz: tuż po manewrze, ok. 01:38 UTC nad Grenlandią, Kosmos był ok. 160 metrów nad ICEYE. Kamery w filmie to szerokokątna @Scanway_SA SCS, z rodziny, która filmowała pierwszy lot Ariane 6, i teleskopy SOP, od najmniejszego 3U/50, który działa na orbicie od 2023, przez SOP120 z rodziny lecącej w wojskowej konstelacji PIAST i na misjach księżycowych, po SOP200 i SOP450. Największa różnica między nimi wychodzi na kilkunastu kilometrach, gdzie SOP450 pokazuje już kształt satelity, a najmniejsza kamera dalej kilka pikseli. Z kilkuset metrów każda z nich widzi szczegóły. To analiza do celów badawczych, oparta wyłącznie na publicznie dostępnych danych i niekonsultowana z ICEYE. Na ICEYE-X36 naszych kamer nie ma. Kilka liczb z tej symulacji, dla tych, którzy lubią takie rzeczy: - w tym scenariuszu symulator wczytał ok. 380 tys. gwiazd z tej części nieba, w którą patrzyły kamery; prawie 58 tys. znalazło się w ich polach widzenia, a 546 jest na tyle jasnych, że widać je w kadrze przy rzeczywistym czasie naświetlania - na co dzień może korzystać z katalogu liczącego setki milionów gwiazd - ruch obu satelitów pochodzi ze 159 zestawów publicznych danych orbitalnych z 24 dni, a w danych widać 6 wyraźnych manewrów Kosmosa - film ma 1371 klatek, a za nimi stoi prawie 4 tys. renderów - symulator ma w bazie ponad 35 tys. obiektów na orbicie, z czego dla ok. 22 tys. zna kształt i rozmiar Myślę, że to dopiero początek. Satelity komercyjne coraz mocniej pracują dla wojska, więc same stają się celem. Na razie głównie dla kogoś, kto podleci, popatrzy i da do zrozumienia, że może więcej. Takich prowokacji na orbicie będzie przybywać, a operatorzy, również cywilni, będą chcieli wiedzieć, co dzieje się obok ich satelitów, i widzieć to na własne oczy. Patrząc z drugiej strony: gdyby polskie i natowskie satelity miały na pokładzie kamery do inspekcji, każde takie podejście byłoby dla nas materiałem wywiadowczym. Zamiast zgadywać z danych orbitalnych, co krąży obok i do czego służy, mielibyśmy zdjęcia podglądacza z bliska, a może i ślady tego, czym próbuje zakłócać. W @Scanway_SA to zresztą temat z naszej codziennej roboty. Na początku października podpisaliśmy z europejską firmą umowę na serię 14 teleskopów do zastosowań związanych z bezpieczeństwem na orbicie, a miesiąc temu razem z Revolv Space pokazaliśmy KIMBALL, kamerę inspekcyjną na mechanizmie obracającym się o 360°, z optyką wąsko- i szerokokątną w jednym module. Może śledzić obiekt niezależnie od tego, jak ustawiony jest cały satelita, a przy podejściu z kilkuset metrów, kiedy cel przesuwa się po niebie, to robi ogromną różnicę. Mam tyle pytań do @rmodrzewski, jak ICEYE podeszło do tego operacyjnie. Nie zadam ich, bo większość odpowiedzi jest pewnie niejawna. Czego nie wiemy: - pozycje z publicznych danych mają dokładność rzędu setek metrów, a przebieg samego manewru znamy tylko z rekonstrukcji - ICEYE potwierdziło, że odsunęło swojego satelitę; w danych z 18 października rano widać mały manewr, ale nie wiemy, czyj - zdjęć Kosmosa 2612 nie ma, z katalogu radarowego wiadomo tylko, że to obiekt rzędu metra; jego wygląd w filmie to hipoteza oparta na tym, czego wymagałaby inspekcja - jego przeznaczenie też jest hipotezą, zarówno rozpoznanie optyczne, jak i radiowe Film jest symulacją i tak jest oznaczony w każdej klatce.

— Jędrzej Kowalewski (@jj_kowalewski) October 20, 2026

Satelit je sicer zgradila ameriška podružnica podjetja s finskimi koreninami, zato je uradno registriran kot ameriški komercialni satelit.

Plovilo uporablja napredno radarsko tehnologijo s sintetično aperturo (SAR), ki omogoča slikanje površja skozi oblake in v temi, pridobljene podatke pa po poročanju tiskovne agencije Yahoo News za obveščevalne namene uporablja ukrajinska vojska.

Neodvisni sledilci satelitov so na podlagi podrobnejših izračunov ocenili, da je bila dejanska minimalna razdalja med zbližanjem izjemno majhna.

Strokovnjaki, kot je Marco Langbroek, opozarjajo, da so avtomatizirani izračuni v določenih trenutkih kazali na razdaljo pod 150 metrov, nekateri celo pod 30 metrov, vendar natančnih številk zaradi nenehnega ruskega spreminjanja smeri in vnaprej prisotnih napak v meritvah javnih radarjev ni mogoče povsem zanesljivo potrditi.

Komentatorji v javnosti ugibajo, ali je imela Moskva namen ameriški satelit kako drugače onemogočiti ali pa je želela svoje plovilo le pozicionirati kot opozorilo.

El satélite ruso Cosmos 2612 realizó una aproximación deliberada y sostenida al satélite ICEYE-X36 (de la empresa finlandesa ICEYE, registrado en EE. UU. a través de su filial ICEYE US) en órbita terrestre baja. El encuentro se produjo en torno al 15-19 de octubre y fue seguido por la empresa LeoLabs. LeoLabs (fuente principal): sitúa la distancia mínima en unos 500 metros, con alto grado de certeza.

— Adi el Grande (@icardo8) October 20, 2026

Dejanskih načrtov zunaj Kremlja ne pozna nihče, vendar nekdanji vojaški poveljniki poudarjajo, da gre za provokacijo, s katero Rusija testira »rdeče črte« svojih nasprotnikov v vesolju.

Sateliti so na splošno postali ključna prva bojna linija v ukrajinskem konfliktu.

Iz Kijeva že dlje časa opozarjajo, da bo polno delovanje ruskega satelitskega sistema »Rassvet« omogočilo ruskim brezpilotnim letalnikom nemoteno delovanje po vsej državi, s čimer bodo postali praktično odporni na elektronsko motenje signalov, piše agencija bne IntelliNews, katere kratica pomeni Business News Europe in se specializira za gospodarska poročila iz regije.

To sicer ni prvi tovrstni incident. Skupina štirih ruskih satelitov (od »Kozmosa-2610« do »Kozmosa-2613«) se je satelitu začela približevati že pred meseci.

Takrat so se mu približali na razdaljo 13 kilometrov, o čemer je pred časom poročala tudi nemška revija Der Spiegel.

Vodja nemškega vesoljskega poveljstva, generalmajor Michael Traut, je za agencijo Reuters izjavil, da Rusija načrtno zasleduje satelit. Dodal je, da bi enaka taktika, kot je bila uporabljena proti Starlinku, lahko povzročila motnje v delovanju teh aparatov, saj so operaterji prisiljeni izvajati potratne obrambne manevre.

»Ruski Starlink«

Rusko omrežje satelitov v nizki orbiti okoli Zemlje se razvija veliko hitreje, kot je bilo pričakovano. Na družbenih omrežjih so se pojavile fotografije ploščate satelitske antene z logotipom podjetja Biro 1440, ki razvija satelitsko konstelacijo »Rassvet«.

Anteno so opazili na enem izmed sestreljenih ruskih brezpilotnih letalnikov.

Russia is building its own version of Starlink—the satellite-internet system that has been crucial to Ukraine’s war effort. It’s called Rassvet and currently has just 31 satellites in orbit, providing patchy coverage for only a few hours a day. But Russia aims to expand the constellation to 292 satellites by 2027, which could be a game-changer: https://t.co/DOiBOe5uOa

— The Economist (@TheEconomist) October 21, 2026

Svetovalec ukrajinskega predsednika za vojaško tehnologijo Sergij Beskrestnov (znan pod vzdevkom »Flash«) je za agencijo Associated Press izjavil, da »Rassvet« predstavlja največjo nevarnost med tehnološkimi izzivi, s katerimi se Ukrajina trenutno sooča.

Po njegovih besedah je povezava sprva delovala le omejen čas med preleti, vendar bo polna pokritost kmalu ruskim operaterjem omogočila upravljanje dronov in raket v realnem času nad celotnim ukrajinskim ozemljem.

To je izjemno pomembno, saj je satelitsko komunikacijo veliko težje motiti kot klasično radijsko povezavo.

Podjetje SpaceX je pred časom blokiralo neregistrirane terminale Starlink, ki so jih uporabljale ruske sile, zato je lasten sistem postal ustrezen in pričakovan odgovor Moskве.

Podjetje Biro 1440 je po opravljenih testnih poletih s prvimi 6 eksperimentalnimi aparati prešlo v fazo pospešenega razmeščanja. Skupno je bilo v orbito poslanih že 32 serijskih operativnih satelitov, razdeljenih v dva zaporedna paketa po 16 aparatov.

Njihov končni cilj ostaja zagotoviti štiriindvajseturni širokopasovni dostop do interneta do leta 2027, celotna konstelacija pa naj bi do leta 2030 štela 886 satelitov, medtem ko ima ameriški tekmec v orbiti že več kot 11.000 delujočih satelitov.

Starlink je zaprosil, naj se »ne pretirava«

Ukrajinska lastna satelitska povezava ponovno deluje pravilno, potem ko je podjetje SpaceX nenadoma omejilo hitrost na vojaških terminalih Starshield v Ukrajini, kar je začasno motilo delovanje bojnih in protiletalskih dronov. Vir z ukrajinskega ministrstva za obrambo je sporočil, da je bila povezava kasneje popolnoma obnovljena.

Zelensky complains the US still has not resumed full Starlink operation for the UAF. According to Reuters, Starshield got restricted because the White House made the call. https://t.co/p1aLTOgxgx

— Chay Bowes (@BowesChay) October 16, 2026

Vendar pa je Vladimir Zelenski izjavil, da se to ni zgodilo. Terminali se še vedno izklopijo, ko hitrost letenja preseže 161 km/h. Preseganje te meje privede do popolne prekinitve povezave, kar povzroči izgubo drona, je pojasnil novinarjem v odgovorih prek aplikacije WhatsApp.

Kijev je ob tem izvedel lasten preizkus. Nekaj vozil, opremljenih s terminali, so poslali na območje Evropske unije. Vozila so se premikala s hitrostjo več kot 180 km/h, sistemi pa so delovali brezhibno. Ukrajinska stran razpolaga z ustreznimi posnetki in dokazi, ki to potrjujejo. Predsednik je zato sklenil, da omejitve veljajo le na ozemljju Ukrajine, ne pa tudi v Evropski uniji, kar pomeni, da gre za načrtovano operacijo.

Težave s povezavo so Kijev prizadele ravno v času, ko se je opazno povečala hitrost ruskih dronov. Ruski mediji so ob navajanju ukrajinskih vojaških kanalov poročali, da je reaktivni dron »Geran-5« nad Ukrajino dosegel hitrost med 700 in 800 km/h, kar znatno presega prej navedenih 600 km/h.

Kdo je torej omejil Starlink v Ukrajini?

Časnik The Telegraph je ob sklicevanju na štiri vire poročal, da se je Elon Musk obrnil na Donald Trump z idejo o omejitvi hitrosti, s čimer se je slednji strinjal. Eden od virov je zatrdil, da sta bila v zadevo vpletena oba. Donald Trump je kasneje izjavil, da sebe ali pobudnika ne smatra za odgovorna za to odločitev.

NATO Ambassador Matt Whitaker on Starlink: "They are a private company. Obviously they have terms of use that are applied to all of their customers, including the Ukrainians. I think it is more of a dispute along those lines than anybody in this administration trying to change how Starshield or Starlink is used."

— Aaron Rupar (@atrupar) October 21, 2026

Elon Musk je odgovornost pripisal neposredno vladi. Izjavil je, da so sistemi v lasti vlade ZDA in pod njenim nadzorom. Morebitne omejitve hitrosti ali uporabe zato določa ameriška vojska in navsezadnje predsednik.

Prav tako je poudaril, da uporaba civilnih terminalov za oborožitvene sisteme predstavlja kršitev komercialnih pogojev storitve. Za potrebe vlade obstaja ločeno omrežje, medtem ko mora osnovna mreža ostati izključno civilna in ne sme sodelovati neposredno v sovražnostih.